Funkcjonowanie rad dzielnic w Lublinie – rekomendacje

No Comments

W statucie miasta Lublin rozdział III poświęcono jednostkom pomocniczym. Nie wspomniano na jakie jednostki pomocnicze zostało podzielone miasto. Określono natomiast zasady tworzenia, łączenia, podziału, zmiany granic, a także znoszenia tych jednostek. Przepisy zawarte w statucie miasta Lublin są ogólne i odsyłają do szczegółowych zapisów w statutach jednostek pomocniczych1.

Lublin podzielono na 27 dzielnic i wyznaczono im 21 zadań2, które można uporządkować w następujące grupy:

1) konsultacyjno – opiniodawcze,

2) koordynujące współpracę z różnymi instytucjami,

3) organizacyjne,

4) informacyjne.

Należy zaznaczyć, iż zadania te zostały poszerzone w lutym 2009 r. w stosunku do 2006 r.3, gdy było ich 16.

W grupie uprawnień o charakterze konsultacyjno – opiniodawczych znalazły się m.in. zadania: wyrażenie opinii mieszkańców dzielnicy wobec organów Miasta Lublin, opiniowanie funkcjonowania komunikacji na terenie dzielnicy, zgłaszanie uwag i wniosków do projektu planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego dzielnicę lub jej część 4.

W drugiej grupie zadań jednostek pomocniczych dotyczącej koordynacji współpracy z różnymi instytucjami można przyporządkować m.in. zadania: współpracę z policją, strażą miejską i strażą pożarną w zakresie utrzymania ładu, porządku publicznego, bezpieczeństwa oraz przeciwdziałania patologiom społecznym na terenie dzielnicy, współpracę z radnymi Rady Miasta5.

W grupie zadań o charakterze organizacyjnym wymienić można m.in.: inicjowanie i organizowanie aktywności społecznej mieszkańców dzielnicy, rozwijanie różnorodnych form życia kulturalnego w dzielnicy, współorganizowanie i wspieranie inicjatyw mieszkańców zmierzających do poprawy życia mieszkańców dzielnicy6.

W ostatniej grupie – zadań o charakterze informacyjnym można wymienić: informowanie mieszkańców o sprawach związanych z dzielnicą, przyjmowanie wniosków i skarg mieszkańców dotyczących dzielnicy7.

Wymieniony powyżej katalog zadań dla dzielnic został, jak już wcześniej wspomniano, poszerzony w lutym 2009 roku. Dodano do niego takie działania jak: wnioskowanie we wszystkich sprawach mających istotne znaczenie dla mieszkańców dzielnicy, zgłaszanie uwag i wniosków dotyczących sprzedaży miejskich nieruchomości gruntowych na terenie dzielnicy, współpracy z komisjami Rady Miasta, a zwłaszcza opiniowanie spraw dotyczących dzielnicy, stały kontakt z mieszkańcami dzielnicy m.in. poprzez dyżury członków rady, współuczestnictwo w organizowaniu i przeprowadzaniu konsultacji społecznych8.

Należy więc zauważyć, iż poszerzenie przez Radę Miasta uprawnień jednostek pomocniczych w coraz większym stopniu podkreśla ich znaczenie w mieście.

Celem oceny funkcjonowania rad dzielnic przeprowadzono wywiady kwestionariuszowe przez studentów Wydziału Politologii UMCS specjalności Samorząd i polityka lokalna. Respondenci (ankietowani) zostali dobrani w sposób celowy tj. był to przewodniczący rady dzielnicy albo członkowie zarządu dzielnicy. Spośród 27 dzielnic, na które jest podzielony administracyjnie Lublin przebadanych zostało 21 dzielnic. Badanie odbyło się w grudniu 2011 roku. W 2014 r. podjęto próbę przebadania pozostałych 6 dzielnic, w wyniku czego udało się przeprowadzić ankietę w 4 z nich. Podsumowując w kadencji 2011 – 2015 przeprowadzono badania ankietowe w 25 spośród 27 dzielnic Lublina, a grupa badanych wyniosła 70 respondentów. W badaniu nie wzięła udziału Ponikwoda i Czechów Północny.

Należy stwierdzić, iż w opinii respondentów większość statutowych zadań dzielnicy jest wykonywana. W odpowiedzi na dodatkowe pytanie dotyczące realizacji innych działań wykraczających poza zapisy statutowe jakie podejmuje się na rzecz Dzielnicy, ankietowani wskazali w pierwszej kolejność zadania z zakresu infrastruktury (20 odp.). W dwóch dzielnicach radni dzielnicowi zabiegali o budowę domu kultury. W tej kategorii ważne były też zadania dotyczące dróg, chodników, oświetlenia.

Dodaj odwołanie do wykresu w tekście

Wykres 1. Inne działania podejmowane przez radnych dzielnicy na rzecz swojej jednostki pomocniczej

Źródło opracowanie własne

Należy podkreślić, iż w odpowiedzi na pytanie dotyczące dodatkowych działań na rzecz dzielnicy, aż 17 respondentów stwierdziło, iż nie wykraczały one poza te umieszczone w statucie. W kategorii „różne” (10 odpowiedzi) wskazano m.in. domaganie się (bezskutecznie) dyżurów dzielnicowego w pomieszczeniach Rady Dzielnicy, interwencja w sprawie zwalonych drzew, zaskarżenie budżetu do RIO, próba zmiany okręgów wyborczych do Rady Miasta, wystąpienia do wojewody lub marszałka województwa w sprawach konfliktowych. Te dwie ostatnie odpowiedzi świadczą o pewnym napięciach pomiędzy przedstawicielami rady dzielnicy a organami władzy miasta.

W odpowiedziach na pytanie dotyczące relacji pomiędzy radnymi dzielnicy a radny miasta widać pewne rozbieżności w zależności od dzielnic (wykres 2).

Wykres 2. Relacje pomiędzy radnymi dzielnicy a przedstawicielami rady miasta.

Źródło opracowanie własne

Jak wskazuje powyższy wykres, ponad jedna trzecia respondentów oceniło, że te relacje są na dobrym poziomie (25 odp.). Nieco więcej ankietowanych (28) wskazało jedynie formy w jakich taka współpraca się odbywa, bez ich oceny, np. zapraszanie radnych miejskich na spotkania, uczestnictwo respondentów w sesji Rady Miasta. W równej licznie, ocenili te relacje jako złe (8) lub różne (8) w zależności z jakim radnym miejskim współpracują ankietowani.

Ciekawa odpowiedź padła w jednej z ankiet, gdzie jak stwierdzono: Obecnie nie ma takiej współpracy. Radni RM nie byli zaproszeni na żadne z 4 zebrań RDK. W poprzedniej kadencji RDK Radni Rady Miasta Lublin zarówno z okręgów wyborczych I, III i VI, jak i komisji merytorycznych byli zapraszani na każde zebranie Rady Dzielnicy i współpracowali przy rozwiązywaniu wszystkich istotnych spraw (…). Taka wypowiedź daje przesłanki do przypuszczeń, iż mógł istnieć konflikt w samej radzie bądź zarządzie dzielnicy.

Istotną kwestią jest też sposób komunikowania się rad dzielnic z mieszkańcami.

Tabela 1. Sposoby komunikowania się radnych dzielnicy z jej mieszkańcami.

Forma

Liczba wskazań

Uwagi

Tablica ogłoszeń

22

Przeszklone gabloty, ogłoszenia na klatkach, słupach ogłoszeniowych

Internet w tym strona internetowa

9

Jedna strona internetowa w przygotowaniu, jedna w formie szczątkowej, profile na facebook’u

Media, prasa

9

w tym „Goniec Lubelski”

Dyżury radnych

9

Ogłoszenia parafialne

8

Zebrania mieszkańców

5

ulotki i plakaty

6

gazetka

3

gazeta IMPULS działa z małymi przerwami

Inne

4

pocztą pantoflową”

każdy mieszkaniec może przyjść na zebranie Rady i tam dowiedzieć się o sprawach dla niego istotnych

Źródło opracowanie własne

Z powyższej tabeli wynika, iż w kadencji 2011 – 2015 dominowały tradycyjne formy komunikowania się z mieszkańcami.

Istotną kwestia jest też zainteresowanie samych mieszkańców funkcjonowaniem rad dzielnic. Odzwierciedleniem tego są np. wyniki wyborów. Co ciekawe, w statutach dzielnic z 2006 r. uchwałodawca zawarł zapis, iż wybory są ważne, jeśli wzięło w nich udział co najmniej 3% uprawnionych do głosowania. W przypadku, gdy w wyborach głosowałoby mniej niż 3%, kolejne wybory były przewidziane za 2 lata9. Jednak w 2009 r. zrezygnowano z tych zapisów.

Wybory do 25 dzielnic Lublina odbyły się 10 września 2006 roku. Osiągnięta została następująca frekwencja wyborcza: Abramowice – 10,61%; Bronowice – 4,09%; Czechów Północny – 2,82%; Czuby Południowe – 3,27%; Czuby Północne – 1,96%; Dziesiąta – 3,78%; Felin – 10,62%; Głusk – 13,05%; Hajdów – Zadębie – 12,75%; Kalinowszczyzna – 3,84%; Konstantynów – 2,41%; Kośminek – 3,31%; Ponikwoda – 5,34%; Sławin – 5,57%; Sławinek – 6,72%; Stare Miasto – 5,40%; Szerokie – 14,43%; Śródmieście – 1,78%; Tatary – 4,87%; Węglin Południowy – 9,39%; Węglin Północny – 12,44%; Wieniawa – 3,25%; Wrotków – 4,87%; Za Cukrownią – 4,11%; Zemborzyce – 26,21%. Ze względu na nie przekroczenie wymaganego progu wyborczego, wybory do czterech rad dzielnic zostały uznane przez Miejską Komisję Wyborczą za nieważne. W dwóch dzielnice nie zarejestrowano odpowiedniej liczby kandydatów (Czechów Południowy i Rury) i głosowania się nie odbyły. Ogółem na terenie miasta Lublin funkcjonowało 21 rad dzielnic10.

Można stwierdzić, iż w 6 przypadkach mieszkańcy nie przejęli na siebie odpowiedzialności utworzenia samorządu dzielnicy. Wobec takiej sytuacji Rada Miasta mogłaby zrezygnować z ich funkcjonowania. Ponowna jednak próba przeprowadzenia wyborów po 2 latach, doprowadziła do powołania rad w 6 dzielnicach Lublina. Frekwencja nie była zbyt wysoka, ale była wyższa niż w 2006 roku11. Istotne było również to, iż zgłosiła się też odpowiednia liczba kandydatów na radnych dzielnicy, zważywszy, iż jest to mandat sprawowany społecznie, który wymaga pewnego zaangażowania.

Poziom frekwencji wyborczej w Lublinie:

  • 2006 r. (25 dzielnic) – 7,08%

  • 2009 r. (6 dzielnic) – 3,58%

  • 2011 r. (25 dzielnic) – 6,11%

  • 2015 r. (27 dzielnic) – 7,49%

Wybory 15 marcu 2015 r. odbyły się we wszystkich dzielnicach, a frekwencja była najwyższa w porównaniu z wcześniejszymi głosowaniami. Świadczy to, o wzrastającym zainteresowaniu mieszkańców działalnością w ramach samorządu pomocniczego.

PODSUMOWANIE – REKOMENDACJE

1. W obecnym stanie prawnym, nie istnieje możliwość nadania jednostkom pomocniczym osobowości prawnej, a tym samym wzmocnienia ich uprawnień. Wydaje się, że na tym etapie funkcjonowania rad dzielnic w Lublinie nie istnieje zatem możliwość poszerzenia ich kompetencji. Uprawnienia mogłyby jednak wzrastać w zakresie konsultacji, a także większego zaangażowania radnych dzielnic w procedurę budżetu obywatelskiego.

2. Dla lepszego rozwoju dzielnic i znajomości ich potrzeb radni miejscy powinni być zobowiązani do ściślejszej współpracy z przedstawicielami dzielnic. Ponadto, radni miejscy w sytuacjach konfliktowych pomiędzy radnymi dzielnic mogliby być mediatorami. Mogliby także inicjować pewne działania, jeśli wynikiem sporu byłoby zaniechanie wypełniania swoich funkcji przez radnych dzielnicy.

3. Celem poprawy komunikacji pomiędzy radnymi dzielnicy i mieszkańcami powinno się wykorzystać różnorodne kanały, zarówno te tradycyjne jak i w oparciu o nowoczesne technologie. Potrzebne są zatem strony internetowe dla każdej dzielnicy. Ze względu jednak na to, iż radni dzielnicy pełnią swoje funkcje społecznie i mogliby nie mieć czasu na obsługę takiej strony, w Urzędzie Miasta powinno się zatrudnić informatyka ds. dzielnic. Zajmowałby się on obsługą internetową wszystkich jednostek pomocniczych w Lublinie i miał kontakt z wszystkimi przewodniczącymi zarządu dzielnicy. Ci ostatni byliby zobowiązani do przesyłania aktualizacji na stronę.

4. Wydaje się, że zwiększenie frekwencji w wyborach do rad dzielnic mogłoby nastąpić poprzez połączenie ich z wyborami samorządowymi (podobne rozwiązanie funkcjonowało w Krakowie). Innym sposobem na zwiększenie frekwencji mogłoby być uzależnienie finansowanie dzielnic od frekwencji, tzn. im wyższa frekwencja, tym wyższa kwota na dzielnicę w przeliczeniu na jednego mieszkańca (takie rozwiązanie funkcjonuje w Gdańsku).

Monika Sidor

 

1 Ponadto, w statucie miasta Lublin, nawiązując do przepisów ustawy o samorządzie gminnym, zobowiązano przewodniczącego rady miasta do umożliwienia uczestnictwa w sesjach rady przewodniczącemu zarządu jednostki pomocniczej, który może zabierać głos na sesjach ale nie ma jednak prawa do udziału w głosowaniu. Zob. Statut miasta Lublin – Załącznik do uchwały Nr 609/XXVIII/2005 Rady Miasta Lublin z dnia 24 lutego2005 r., (w:) http://bip.lublin.eu/bip/um/index.php?t=200&id=10512 z dnia 1 marca 2016 roku.

2 Uchwała 614/XXIX/2009 Rady Miasta Lublin z dnia 19 lutego 2009 r. (w:) http://www.um.lublin.pl/ um/index.php?t=200&id=69202 z dnia 1 marca 2016 roku.

3 Uchwała 899/XXXVIII/2006 Rady Miasta Lublin z dnia 23 lutego 2016 roku.

4 Zob. Uchwała 899/XXXVIII/2006 Rady Miasta Lublin z dnia 23 lutego 2006 r.; Uchwała 614/XXIX/2009 Rady Miasta Lublin z dnia 19 lutego 2009 r. (w:) http://www.um.lublin.pl/ um/index.php?t=200&id=69202 z dnia 1 marca 2016 roku.

5 Tamże.

6 Tamże.

7 Tamże.

8 Uchwała 614/XXIX/2009 Rady Miasta Lublin z dnia 19 lutego….

9 Uchwała 899/XXXVIII/2006 Rady Miasta Lublin z dnia 23 lutego 2006 roku.

10 Informacja o wynikach wyborów do rad dzielnic w dniu 10 września 2006 r. (w:) http://lublin.eu/rady-dzielnic/wyniki-wyborow-do-ad-zielnic/wybory-2015/ z dnia 1 marca 2016.

11 W dzielnicy Rury wyniosła 5,56%, Konstantynów –3,30%; Czechów Północny – 3,38%; Czechów Południowy – 2,02%; Śródmieście – 3,16%, Czuby Północne – 3,60%. Zob. wyniki wyborów do rad dzielnic, (w:) http://lublin.eu/rady-dzielnic/wyniki-wyborow-do-ad-zielnic/wybory-2015/ z dnia 1 marca 2016.

O Fundacji Wolności

Misją Fundacji Wolności jest społeczna kontrola przestrzegania prawa i dążenie do jakościowych zmian działalności organów władzy publicznej, w interesie obywateli. Chcemy by mieszkańcy Lublina realnie decydowali o tym, co się dzieje w mieście.

Czy jesteś świadkiem przewinienia urzędników w Lublinie? A może próbujesz zdobyć ogólnodostępne informacje w urzędzie, ale są zatajane? Pomożemy Ci!

Dbamy o przejrzystość naszej strony. Wszystkie starsze wpisy odnajdziesz w archiwum aktualności.

Więcej nowych wpisów w aktualnościach

Zobacz wszystkie wpisy