Bez Konfliktu – Analiza zamówień publicznych w Lublinie na wybranym przykładzie

I. CHARAKTERYSTYKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH

System zamówień publicznych został utworzony w związku z aktywnością państwa w zakresie wydatkowania środków publicznych. Głównym aktem normatywnym, w zakresie którego pozostaje regulacja wyżej wymienionej roli państwa, jest Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U.2013.907 z późn. zm. – zwaną w dalszej części „Ustawą Pzp”). Przepisy te zobowiązane są stosować podmioty prawa wymienione w art. 3 Ustawy Pzp, w tym jednostki sektora finansów publicznych ujęte w rozumieniu art. 9 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U.2013.885 z późn. zm.) – takie jak m.in. jednostki samorządu terytorialnego, którymi są gminy, powiaty i województwa.

Wszelki zadania jednostek samorządu terytorialnego finansowana ze środków publicznych w kwocie przewyższającej równowartość 30 000 euro netto powinny zostać zrealizowane przez wykonawców wybranych zgodnie z procedurą wskazaną w Ustawie Pzp. W tym celu każde zadanie znajduje swój początek w  postępowaniu o udzieleniu zamówienia, tzn. w postępowaniu wszczynanym w drodze publicznego ogłoszenia o zamówieniu lub przesłaniu zaproszenia do składania ofert albo przesłania zaproszenia do negocjacji w celu dokonania wyboru najkorzystniejszej oferty wykonawcy, z którym zostanie zawarta umowa w sprawie zamówienia publicznego. Przez  najkorzystniejszą ofertę, należy co do zasady rozumieć tę, która przedstawia najkorzystniejszy bilans ceny i innych kryteriów odnoszących się do przedmiotu zamówienia publicznego, albo ofertę z najniższą ceną, a w przypadku zamówień publicznych w zakresie działalności twórczej lub naukowej, których przedmiotu nie można z góry opisać w sposób jednoznaczny i wyczerpujący – ofertę, która przedstawia najkorzystniejszy bilans ceny i innych kryteriów odnoszących się do przedmiotu zamówienia publicznego.

Parafrazując powyższe, można więc skrótowo zdefiniować zamówienia publiczne jako formę dokonywania zakupów przez podmioty wymienione w Ustawie Prawo zamówień publicznych (w tym organy administracji publicznej) występujące jako zamawiający w umowie z wykonawcą, której przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty budowlane opłacone w części lub w całości ze środków publicznych.

II. ANALIZA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH NA WYBRNYM PRZYKŁADZIE

Przedmiot analizy: Ogłoszenie o zamówieniu publicznym, Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia (zwanych w dalszej części „SIWZ”) oraz umowa, których przedmiotem była przebudowy ul. Filaretów w Lublinie polegająca na budowie dodatkowego pasa do skrętu w prawo w ciągu ul. Filaretów do skrzyżowania z ul. Głęboką1.

infografika_zamowieniapublicznePrzedmiotem zamówienia publicznego ogłoszonego w 2012 r. przez Gminę Lublin (dalej również jako „Zamawiający”) było wykonanie przebudowy ul. Filaretów w Lublinie polegająca na budowie dodatkowego pasa do skrętu w prawo w ciągu ul. Filaretów do skrzyżowania z ul. Głęboką.

Postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego prowadzone było w trybie przetargu nieograniczonego, na podstawie Ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych.
Wskazany w zamówieniu publicznym zakres prac robót budowlanych obejmował:

  1. poszerzenie jezdni w celu wydzielenia dodatkowego (drugiego) pasa do skrętu w prawo,

  2. przebudowę wyspy kanalizującej,

  3. przebudowę chodników,

  4. przebudowę trakcji trolejbusowej, oświetlenia i odwodnienia,

  5. przeniesienie sygnalizatorów,

  6. wykonanie oznakowania poziomego i pionowego,

  7. odtworzenie trawników,

  8. opracowanie i zatwierdzenie w Zarząd Dróg i Mostów w Lublinie projektu czasowej organizacji ruchu na czas prowadzenia robót,

  9. regulację elementów naziemnych infrastruktury technicznej uzbrojenia podziemnego,

  10. uporządkowanie terenu robót,

  11. wykonanie niezbędnych prób i badań,

  12. przeprowadzenie pomiarów kontrolnych,

  13. prowadzenie dziennika budowy i wykonanie obmiarów ilości zrealizowanych robót,

  14. przygotowanie harmonogramu badań kontrolnych,

  15. przygotowanie rozliczenia końcowego robót i sporządzenia w 2 egz. operatu kolaudacyjnego,

  16. przekazanie zrealizowanych robót zarządcy drogi.

Do przetargu swoje ofert zgłosiły dwa podmioty, Strabag Sp. z o. o. z siedzibą w Pruszkowie oraz Komunalne Przedsiębiorstwo Robót Drogowych Sp. z o. o. z siedzibą w Lublinie. Głównym kryterium o ceny zgłoszonych ofert stanowiło kryterium ceny brutto. Maksymalną ilość punktów otrzyma wykonawca, który zaproponuje najniższą cenę, pozostali będą oceniani przy zasosowaniu następującego wzoru:

Najniższa cena
————————- × 100 pkt × waga kryterium
Cena badanej oferty

Zamawiający, Gmina Miasta Lublin, na podstawie w/w kryterium dokonał wyboru oferty złożonej przez Komunalne Przedsiębiorstwo Robót Drogowych Sp. z o. o. z siedzibą w Lublinie, która uzyskała maksymalną liczbę 100 punktów w kryterium zamówienia. Oferta drugiego podmiotu została oceniona na 62,7 punktów.

Podpisanie umowy zostało uwarunkowane wniesieniem przez wybranego wykonawcę zabezpieczenie należytego wykonania umowy w formie gwarancji lub poręczenia treść dokumentu, które ponadto musiało zostać zaakceptowane przez Zamawiającego. Sama inwestycja zaś została zabezpieczona poprzez zawarte w umowie instytucje kary umownej oraz rozszerzenie odpowiedzialność Wykonawcy z tytułu rękojmi za wady przedmiotu umowy na podstawie art. 558 Kodeksu Cywilnego.

Termin wykonania przedmiotu umowy został uzgodniony przez strony do 20.12.2012 r. Na podstawie doniesień prasowych lubelskich mediów udało się ustalić, że inwestycja została oddana z blisko półrocznym opóźnieniem, za które w świetle postanowień umowy Wykonawca był zobowiązany do zapłaty kary umownej. Złożył on natomiast wyjaśnienia do Zamawiającego, tłumacząc nie wywiązanie się z terminów umowy trudnymi warunkami pogodowymi, podczas których nie można było prowadzić prac. Jak poinformowała prasa, Zamawiający na tej podstawie odstąpił od naliczenia kary umownej Wykonawcy oraz strony dokonały zawarcia porozumienia, którego przedmiotem było skrócenie terminu zakończenia prac przez Wykonawcę na innej prowadzonej przez niego inwestycji na rzecz miasta2.

Podsumowanie: Po przeanalizowaniu dokumentów dotyczących ogłoszenia zamówienia publicznego zamieszczonych w Biuletynie Informacji Publicznej Zarządu Dróg i Mostów w Lublinie należy stwierdzić, iż Zamawiający udzielił zamówienia zgodnie z art. 5a. Ustawy Pzp, w sposób przejrzysty, obiektywny i niedyskryminacyjny. Przedmiot zamówienia został opisany w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty. Brak jest przez to jakichkolwiek przesłanek mogących utrudniać uczciwą konkurencję. Niezwłocznie również po udzieleniu zamówienia Zamawiający zamieścił na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej informację o udzieleniu zamówienia, podając firmę przedsiębiorstwa z którym zawarł umowę w sprawie zamówienia. Wzór umowy, stanowiący załącznik nr 9 do SIWZ został również przygotowany w sposób tożsamy z treścią zamówienia zawartego w SIWZ.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić iż Zamawiający przeprowadził postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców, a sama konstrukcja zarówno ogłoszenia o zamówieniu, SIWZ oraz umowy nie pozwalają na dostrzeżenie elementów mogących świadczyć o konflikcie interesów.

Odnosząc się natomiast do odstąpienia przez Zamawiającego od naliczenia Wykonawcy kary umownej za opóźnienia w wykonaniu inwestycji oraz zawartego między stronami porozumienia, należy zauważyć iż strony kreują między sobą stosunki przy zastosowaniu zasady wynikającej z art. 353¹ Kodeksu cywilnego – swobodnego kształtowania umów. Strony były więc uprawnione do dokonania nowych ustaleń dotyczących umowy w przypadku obopólnej zgody. Same te ustalenia oraz zmiany wychodzą poza tematykę konstruowania treści zamówienia publicznego z uwzględnieniem zasady braku konfliktu interesów. Ewentualne wystąpienie konfliktu interesów w przedmiocie odstąpienia od naliczenia kary umownej w zamian za szybszą realizacje innej inwestycji pozostaje przedmiotem nadzoru odpowiednich organów publicznych mających uprawnienia do dokonania ustaleń czy nie doszło do naruszenia interesu publicznego.

1  http://bip.lublin.eu/bip/zdm/index.php?t=200&fid=14812

2 http://www.mmlublin.pl/artykul/ul-filaretow-przebudowa-nie-ruszyla-2-tys-zl-kary-dziennie,2786304,art,t,id,tm.html; http://www.dziennikwschodni.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20130903/LUBLIN/130909879

Rekomendacje dla Urzędu Miasta:

1. Okresowa publikacja zestawienia, zawierającego zamówienia Urzędu Miasta, z zaznaczeniem w których przypadkach nastąpiło opóźnienie wraz z informacją o naliczeniu kary umownej lub uzasadnieniem, dlaczego z niej zrezygnowano.