Jawny Lublin

Independent Local Media

Okres reali­za­cji pro­jek­tu: 1 lip­ca 2024 – 30 czerw­ca 2025

Źró­dło finan­so­wa­nia: Natio­nal Endow­ment for Demo­cra­cy. Kwo­ta dofi­nan­so­wa­nia wyno­si 50 000 usd.

Opis:

Jeste­śmy jedy­ną orga­ni­za­cją w Pol­sce, któ­ra łączy kom­pe­ten­cje doświad­czo­ne­go stró­ża pra­wa i dzien­ni­kar­stwa. Nasz pro­jekt sku­pia się na roz­wo­ju tego roz­wią­za­nia. Zamie­rza­my tak­że dzie­lić się naszy­mi doświad­cze­nia­mi w tym zakre­sie z inny­mi orga­ni­za­cja­mi i dzien­ni­ka­rza­mi, któ­rzy chcą wyko­ny­wać swój zawód, ale nie mają gdzie tego robić.

To nie­zwy­kle trud­ny czas dla nie­za­leż­nych mediów w Pol­sce, zwłasz­cza tych mniej­szych, lokal­nych. Kam­pa­nie crowd­fun­din­go­we nie są w sta­nie zapew­nić wystar­cza­ją­ce­go finan­so­wa­nia nawet naj­mniej­szej redak­cji. Jed­no­cze­śnie widzi­my ogrom­ne zapo­trze­bo­wa­nie na takie medium w mie­ście, gdzie inne gaze­ty zosta­ły prze­ję­te przez kor­po­ra­cje rzą­do­we lub fir­my zwią­za­ne z dzia­łal­no­ścią deweloperską.

Za poprzed­nie­go rzą­du spa­dło miej­sce Pol­ski w ran­kin­gu wol­no­ści mediów z 18 w 2015 roku na 56 miej­sce w roku 2023). Pol­ska zna­la­zła się w gro­nie trzech kra­jów wyty­po­wa­nych przez koali­cję euro­pej­skich orga­ni­za­cji CASE do nie­chlub­ne­go tytu­łu SLAPP Coun­try of the Year. Zmia­na rzą­du wca­le nie ozna­cza popra­wy tej sytu­acji. Z bada­nia prze­pro­wa­dzo­ne­go na zle­ce­nie por­ta­lu wp.pl wyni­ka, że zda­niem 46% Pola­ków nowy pro­gram infor­ma­cyj­ny w TVP jest lep­szy, niż za poprzed­nich rzą­dów, ale 27% stwier­dzi­ło, że jest gor­szy a 12% odpo­wie­dzia­ło, że nie widzi róż­ni­cy. Według nie­ofi­cjal­nych infor­ma­cji sze­fem Pol­ska Press (pań­stwo­we­go wydaw­cy kil­ku­dzie­się­ciu lokal­nych tytu­łów pra­so­wych) ma zostać jeden z poli­ty­ków Koali­cji Oby­wa­tel­skiej, co ozna­cza, że rząd nadal zamie­rza być wydaw­cą gazet lokalnych.

Pozy­cja mediów lokal­nych w Pol­sce jest coraz słab­sza. Lokal­ne media mają pro­ble­my finan­so­we (spa­da­ją­ca sprze­daż gazet, uza­leż­nie­nie od publicz­nych pie­nię­dzy z reklam i spon­so­rin­gu, brak wdro­że­nia przez pol­ski rząd dyrek­ty­wy cyfro­wej). Nie­za­leż­ne media lokal­ne są wypie­ra­ne przez por­ta­le i gaze­ty wyda­wa­ne przez samo­rząd lokal­ny (w dużych mia­stach rzą­dzo­nych przez poli­ty­ków z par­tii obec­ne­go rzą­du), któ­re zaj­mu­ją się chwa­le­niem dzia­łań lokal­nych poli­ty­ków. Np. w Lubli­nie urząd mia­sta publi­ku­je bez­płat­ny mie­sięcz­nik o nakła­dzie 120 tys. egzem­pla­rzy. Jed­ną z reko­men­da­cji Komi­sji Euro­pej­skiej w 2023 Rule of Law Report jest: „No pro­gress on streng­the­ning the rules and mecha­ni­sms to enhan­ce the inde­pen­dent gover­nan­ce and edi­to­rial inde­pen­den­ce of public servi­ce media taking into acco­unt Euro­pe­an stan­dards on public servi­ce media.

Nie widać roz­wią­za­nia tego pro­ble­mu. Skut­kiem tych pro­ce­sów jest zwal­nia­nia dzien­ni­ka­rzy i rezy­gna­cja z podej­mo­wa­nia trud­nych tema­tów a następ­nie do zamy­ka­nia się gazet lokal­nych (tyl­ko w ub. roku w Pol­sce prze­sta­ło się uka­zy­wać kil­ka­dzie­siąt gazet lokal­nych np. „Nowy Tydzień w Lubli­nie”, „Czas Choj­nic”, a od tego roku „Super Nowo­ści”). Zmia­na wła­dzy w kra­ju jest oka­zją do tego, aby zwró­cić uwa­gę na pro­blem funk­cjo­no­wa­nia nie­za­leż­nych mediów lokalnych.

To była­by wiel­ka szko­da dla demo­kra­cji w Pol­sce, gdy­by media lokal­ne prze­sta­ły zaj­mo­wać się trud­ny­mi tema­ta­mi lub zupeł­nie znik­nę­ły z powo­dów eko­no­micz­nych, poli­tycz­nych oraz wła­snych zanie­chań do zmia­ny spo­so­bu funk­cjo­no­wa­nia. My stwo­rzy­li­śmy model funk­cjo­no­wa­nia medium w opar­ciu o orga­ni­za­cję watch­do­go­wą i chce­my ją roz­wi­nąć, aby być przy­kła­dem dla innych mediów lokal­nych i orga­ni­za­cji pozarządowych.

My mamy uni­ka­to­wy pomysł na nie­za­leż­ne, lokal­ne dzien­ni­kar­stwo śled­cze w Pol­sce, któ­ry chce­my roz­wi­jać dzię­ki wspar­ciu z pro­gra­mu NED.

Sytu­acja lokal­nych mediów jest trud­no – spa­da sprze­daż gazet dru­ko­wa­nych, zmniej­sza się lokal­ny rynek rekla­mo­wy oraz jest sil­na kon­ku­ren­cja mediów rzą­do­wych oraz wyda­wa­nych przez samo­rząd lokal­ny. Naszą odpo­wie­dzią na ten pro­blem jest nie­za­leż­ne, lokal­ne dzien­ni­kar­stwo, opar­te o orga­ni­za­cje poza­rzą­do­we zaj­mu­ją­ce się kon­tro­lą obywatelską.

Od tego cza­su uczy­my się współ­pra­cy mię­dzy watch­do­ga­mi i dzien­ni­ka­rza­mi – w pozy­ski­wa­niu I ana­li­zo­wa­niu infor­ma­cji. Jeste­śmy jedy­ną orga­ni­za­cją straż­ni­cza w Pol­sce, któ­ra zatrud­nia zawo­do­wych dzien­ni­ka­rzy. Na por­ta­lu zaj­mu­je­my się lokal­nym dzien­ni­kar­stwem śled­czym, poli­ty­ką, pra­cą urzęd­ni­ków i wydat­ko­wa­niem pie­nię­dzy publicz­nych. Nasza współ­pra­ca przy­nio­sła już efek­ty w posta­ci kil­ku­na­stu waż­nych tema­tów śled­czych. Ujaw­ni­li­śmy, że rzą­do­we pie­nią­dze dla jed­ne­go ze sto­wa­rzy­szeń są wydat­ko­wa­ne na pro­mo­cję kan­dy­da­tek PiS do parlamentu

Pod­czas kam­pa­nii wybor­czej 2023 roku dwu­krot­nie spo­tka­li­śmy się z obser­wa­to­ra­mi regio­nal­ny­mi OBWE w Lubli­nie oraz Ana­li­ty­kiem ds. Finan­sów Kam­pa­nii w Warszawie.

ned logo